Thông tin chi tiết

Thông tin chi tiết

Banner Images
Banner Images
Tô mộc
Caesalpinia sappan L.
  • Ngành La Tinh TRACHEOPHYTA
  • Ngành Việt Nam: THỰC VẬT CÓ MẠCH
  • Lớp La Tinh: MAGNOLIOPSIDA
  • Lớp Việt Nam: HAI LÁ MẦM
  • Bộ La Tinh: FABALES
  • Bộ Việt Nam: ĐẬU
  • Họ La Tinh: Fabaceae
  • Họ Việt Nam: Đậu

Cây bụi lớn hay gỗ nhỏ, cao 4 - 10 m, đường kính thân 10 - 15 cm, trên thân và cành có nhiều gai. Gỗ rắn, lõi màu đỏ tía, phần giác mỏng, màu ngà vàng. Cây phân cành nhiều, dạng cành vươn, ngọn non có lông mịn, sau nhẵn, vỏ có nhiều lỗ bì màu trắng. Lá kép lông chim chẵn, mọc so le, cuống dài 30 - 40 cm, có gai ngắn, mang 7 - 9 đôi cuống lá phụ; mỗi cuống phụ có 12 đôi lá chét, không cuống, hình thang, dài 15 - 20 mm, rộng 6 - 7 mm, gốc lệch, đầu tròn hay lõm, gân chính xiên, mặt trên nhẵn, mặt dưới có lông nhỏ rất mịn; lá kèm biến đổi thành gai.
Cụm hoa chùm, mọc ở đầu cành, dài 10 - 15 cm, cuống cụm hoa có lông màu gỉ sắt, sau nhẵn. Lá bắc hình mác, sớm rụng. Hoa màu vàng; 5 lá đài, mặt ngoài có chấm nhỏ; 5 cánh hoa mỏng, 4 cánh ngoài hình tròn, có móng ngắn, cánh trong có móng rộng, có rãnh; nhị 10, thò ra ngoài, chỉ nhị dài 1 - 2 cm, có lông ở gốc; bầu có lông, noãn 4. Quả đậu, hình lưỡi hái ngắn, dẹt, cứng, góc thuôn, đầu lệch, có mũi. Hạt 3 - 4, hình trái xoan dẹt, màu vàng nâu, bóng.

Cây ưa sáng, nhưng nếu mọc lẫn với các cây bụi hay gỗ nhỏ khác, tô mộc trở thành cây mọc dựa, thân ngắn nhưng cành vươn dài. Khi được chiếu sáng đầy đủ, cây mọc thẳng, cành tập trung phía ngọn. Cây ưa khí hậu nóng và ẩm của vùng nhiệt đới. Nhưng tại xã Lũng Hồ (huyện Yên Minh, Hà Giang) có độ cao trên 1.000 m, nhiệt độ trung bình năm chỉ khoảng 18°C, về mùa đông có thể xuống tới 5°C, cây vẫn sinh trưởng phát triển tốt, như những cây tô mộc trồng ở Tây Nguyên. Tuy nhiên, mùa hoa quả của cây ở 2 vùng này chênh lệch nhau gần 1 tháng, theo hướng muộn hơn khi dịch chuyển dần ra phía Bắc.
Tô mộc ra hoa quả nhiều hàng năm, lượng hoa quả trên cây trồng ở phía Nam nhiều hơn ở phía Bắc, nhất là những cây trồng thưa, được chiếu sáng nhiều. Cây tái sinh tự nhiên tốt bằng hạt.

Thế giới: Mọc tự nhiên và được trồng tương đối phổ biến từ Ấn Độ, Sri Lanka, Malaysia đến Thái Lan, Campuchia, Lào. Cũng có trồng ở đảo Hải Nam (Trung Quốc). Ngoài ra còn có trồng ở cả vùng nhiệt đới châu Phi và châu Mỹ. Việt Nam: Theo một số tài liệu, tô mộc mọc hoang dại ở miền núi, nhưng không ghi cụ thể ở địa điểm nào (Võ Văn Chi, 1997; Đỗ Tất Lợi, 1999). Theo kết quả điều tra của Viện Dược liệu, cho đến nay chưa phát hiện thấy cây mọc tự nhiên. Tô mộc được trồng rải rác ở một số tỉnh miền núi Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ và Tây Nguyên.
Tại Trường Đại học Lâm nghiệp, Tô mộc được trồng ở rừng Núi Luốt phía sau nhà A3.

Gỗ Tô mộc được dùng làm thuốc

  • Nguồn ảnh: iNaturalist.org
  • Nguồn thông tin: Phùng Văn Phê

Trợ lý ảo

Luôn sẵn sàng hỗ trợ bạn

Thông tin chung
Thực vật
Động vật
Xin chào! Tôi là trợ lý ảo hỗ trợ tra cứu thông tin về Vườn Hữu Nghị ASEAN - Hàn Quốc. Bạn có thể hỏi về AFoCO, Trường Đại học Lâm nghiệp, Dự án Vườn Hữu Nghị và các thông tin liên quan.
Bây giờ